Attractie

Franciscanenkerk Krakau: Wyspiański-ramen en bezoektijden

De kerk van de franciscanen aan de plac Wszystkich Świętych, op vier minuten lopen van de Grote Markt, met glas-in-loodramen en muurschilderingen van Stanisław Wyspiański. De toegang is gratis; de bezoektijden zijn kort, en tijdens diensten is de kerk dicht voor bezoekers.

Vier minuten lopen van de Grote Markt (Rynek Główny) staat de Basiliek van Sint-Franciscus van Assisi, aan de plac Wszystkich Świętych 5. In Krakau heet ze gewoon de Franciscanenkerk (kościół Franciszkanów). Het is een kerk in gebruik, de toegang is gratis, en je komt hier voor de glas-in-loodramen en muurschilderingen van Stanisław Wyspiański, vooral het raam met God de Vader boven de westingang.

De Franciscanenkerk in Krakau: kerk, klooster en basiliek

Voluit heet het complex de Basiliek en het Klooster van Sint-Franciscus van Assisi van de Orde van de Minderbroeders Conventuelen. De kerk is bestemd voor de liturgie: missen, gebedsdiensten en de biecht. In 1920 werd ze tot basilica minor verheven. Karol Wojtyła, de latere paus Johannes Paulus II, kwam hier vanaf 1938 al als student bidden, en nadat hij in 1964 in het aangrenzende Bisschoppelijk Paleis was gaan wonen, bijna dagelijks. Tussen de basiliek en het Bisschoppelijk Paleis, met het beroemde pausraam, ligt een plein.

Geschiedenis van de Franciscanenkerk sinds de 13e eeuw

De kerk stamt uit de 13e eeuw; hoe het eerste gebouw eruitzag en wanneer het precies ontstond, is volgens de franciscanen nog onderwerp van wetenschappelijke discussie. De kloostergang werd in 1439 voltooid dankzij kardinaal Zbigniew Oleśnicki, wiens wapen in de oostelijke sluitsteen zit. Tijdens de Zweedse inval, in Polen de Zondvloed genoemd, brandde de kerk in 1655, waarna het interieur in barokstijl werd herbouwd. Na de grote stadsbrand van 1850 sleepte de wederopbouw zich voort tot in het begin van de 20e eeuw. Het interieur kreeg daardoor een neogotische en pseudoromaanse stijl, maar zo ontstonden ook de schilderingen en ramen van Wyspiański.

Wyspiański werkte in 1895 aan de muurschilderingen en bracht in 1896-1897 correcties aan, maar maakte ze nooit af; de franciscanen schrijven dat zijn kunst te vernieuwend was voor de commissie die toezicht hield op de restauratie. De ramen ontwierp hij in 1897-1902. Het glas werd in Innsbruck gemaakt en in 1899 in het priesterkoor geplaatst, in het westraam in 1904.

Glas-in-loodramen van Wyspiański in de Franciscanenkerk

God de Vader: het raam “Bóg Ojciec wydobywający świat z chaosu” (God de Vader die de wereld uit de chaos haalt), ook “Stań się” (Er zij), “Schepping van de wereld” of “God de Vader” genoemd, vult het westraam boven de orgelgalerij. Je ziet het van binnenuit, met je gezicht naar de ingang, en de kleuren veranderen met het uur, het seizoen en het licht. De franciscanen beschouwen het als het mooiste raam van Wyspiański, en kardinaal Karol Wojtyła was er zeer van onder de indruk.
De ramen in het priesterkoor: rechts van het hoofdaltaar Sint-Franciscus die de stigmata ontvangt, links de zalige Salomea, en vier zijramen met de elementen vuur en water. Het middelste raam achter het altaar is niet van Wyspiański, maar naar een ontwerp van Bernard Rice uit 1899.
De muurschilderingen: Poolse bloemen (lelies, klaprozen, viooltjes, vergeet-mij-nietjes, zonnebloemen en andere) bedekken het priesterkoor, het transept en het begin van het middenschip. Achter in het priesterkoor is een rij van zestien Piastenadelaars geschilderd, die in de tijd van de Poolse delingen een bijzondere betekenis hadden, en het gewelf is bezaaid met gouden sterren.
De bank van Johannes Paulus II: zijn vaste bank, links in het middenschip vlak bij de westingang, draagt een metalen plaatje met de tekst “Tu modlił się Ojciec Święty Jan Paweł II” (hier bad de Heilige Vader Johannes Paulus II).

Van de volgende werken zegt het bezoekersreglement niet of ze in het deel liggen dat te bezichtigen is. De veertien staties van de Kruisweg schilderde Józef Mehoffer voor deze kerk; ze hangen in de kapel van het Lijden des Heren. Volgens de franciscanen was de opdracht voor hem een genoegdoening omdat hij de prijsvraag voor de ramen had verloren; die opdracht ging naar Wyspiański. In dezelfde kapel bevindt zich een getrouwe kopie van de Lijkwade van Turijn, gezegend door Johannes Paulus II en op 19 maart 2003 in het Vaticaan in ontvangst genomen. In de kapel van de zalige Salomea rusten haar stoffelijke resten, en in een nis naast het altaar staat een kistje met de beenderen van hertog Bolesław de Kuise. In de kloostergang hangt een galerij van 35 portretten van bisschoppen van Krakau, onder wie Johannes Paulus II.

Franciscanenkerk: bezoektijden en gratis toegang

De toegang tot de basiliek is gratis. Bezoekers zijn welkom op gewone dagen van 10.00 tot 16.00 uur en op zon- en feestdagen 's middags: de franciscanen noemen in hun bezoekersreglement 13.00-15.00 uur en op de homepage van hun website 13.15-16.00 uur, dus kom het liefst tussen 13.15 en 15.00 uur. Tijdens de liturgie en religieuze concerten is de kerk niet toegankelijk voor bezoekers: op de tweede zondag van de maand, behalve in juli, augustus en september, is er om 14.30 uur een Spaanstalige mis in de basiliek, waardoor de bezoektijd die dag korter is. Te bezichtigen zijn het middenschip, de zijbeuken (zonder de kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Smarten en de sacristie) en een deel van de kloostergang. De kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Smarten is alleen bedoeld om te bidden en is niet open voor bezichtiging. Wees stil en draag gepaste kleding, met bedekte schouders en rug; eet en drink niet, neem geen dieren mee, rook niet en gebruik je mobiele telefoon niet. Wij geven geen rondleidingen in de basiliek. Deze gegevens zijn gecontroleerd in oktober 2026; kijk voor je bezoek op de website van het franciscanenklooster.

Van de Grote Markt naar de Franciscanenkerk

De basiliek staat aan de plac Wszystkich Świętych in de oude stad. Te voet is het ongeveer vier minuten vanaf de Grote Markt, ongeveer zes minuten vanaf het Collegium Maius en ongeveer elf minuten vanaf het Koninklijk Kasteel Wawel.

Tips voor een kort bezoek aan de basiliek

Reken op een kort bezoek. Plan het binnen de bezoektijden, die op zondag krap zijn, en houd er rekening mee dat een dienst de kerk voor bezoekers sluit. Om het raam met God de Vader te zien, ga je in het middenschip staan en draai je je om naar de ingang. Van hier loop je zo verder richting Wawel; op onze pagina over de Wawelkathedraal vind je informatie over tickets en openingstijden.

Franciscanenkerk Krakau: veelgestelde vragen

Wie maakte de glas-in-loodramen van de Franciscanenkerk?

Stanisław Wyspiański ontwierp ze in 1897-1902, behalve het middelste raam in het priesterkoor, dat naar een ontwerp van Bernard Rice is gemaakt. Het glas komt uit Innsbruck.

Is de Franciscanenkerk gratis te bezoeken?

Ja, je betaalt niets. Bezichtigen kan alleen binnen de bezoektijden en niet tijdens diensten.

Wanneer is de Franciscanenkerk open voor bezoekers?

Op gewone dagen van 10.00 tot 16.00 uur. Voor zon- en feestdagen noemen de franciscanen twee tijden (13.00-15.00 uur en 13.15-16.00 uur), dus kom tussen 13.15 en 15.00 uur. Tijdens de liturgie en religieuze concerten kun je de kerk niet bezichtigen.