Bazylika Franciszkanów w Krakowie: witraże, godziny, wstęp

Bazylika św. Franciszka z Asyżu stoi przy pl. Wszystkich Świętych 5, kilka minut pieszo od Rynku Głównego. Gospodarze używają pełnej nazwy Bazylika i Klasztor św. Franciszka z Asyżu Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych. Wstęp jest bezpłatny, a w środku są polichromia i witraże Stanisława Wyspiańskiego.

Bazylika Franciszkanów: czynny kościół z XIII wieku

To czynny kościół przeznaczony do liturgii: odprawia się tu msze i nabożeństwa, a wierni przychodzą do spowiedzi. Odbudowa po pożarze z 1850 roku zmieniła styl wnętrza, ale to dzięki niej powstały polichromia i witraże Wyspiańskiego. Przy kościele działa klasztor franciszkanów konwentualnych z krużgankami.

Historia: od XIII wieku do odbudowy po pożarze z 1850 roku

Kościół pochodzi z XIII wieku, ale kształt i dokładne daty powstania pierwotnej świątyni są, jak piszą franciszkanie, przedmiotem dyskusji naukowej. Krużganki klasztoru ukończono w 1439 roku dzięki kard. Zbigniewowi Oleśnickiemu, którego herb jest we wschodnim zworniku. W czasie potopu szwedzkiego, w 1655 roku, kościół spłonął, a wnętrze odbudowano w stylu barokowym. Po wielkim pożarze Krakowa w 1850 roku odbudowa przeciągnęła się na początek XX wieku i zmieniła styl wnętrza na neogotycki i pseudoromański. W 1920 roku kościół podniesiono do godności bazyliki mniejszej.

Wyspiański pracował nad polichromią w 1895 roku, a poprawki nanosił w latach 1896-1897. Dzieła nie ukończył: według franciszkanów jego zbyt nowatorska sztuka nie spodobała się komisji czuwającej nad restauracją kościoła. Projekty witraży powstawały w latach 1897-1902. Szkła wykonano w Innsbrucku; w prezbiterium osadzono je w 1899 roku, w oknie zachodniej fasady w 1904 roku.

Witraże Wyspiańskiego i polichromia w Bazylice Franciszkanów

• Witraż „Bóg Ojciec wydobywający świat z chaosu”: nazywany też „Stań się”, „Stworzenie świata” albo po prostu „Bóg Ojciec”, wypełnia zachodnie okno nad chórem muzycznym. Ogląda się go od środka, patrząc w stronę wejścia, a jego kolory zmieniają się zależnie od pory dnia i roku oraz światła. Franciszkanie uważają go za najwspanialszy witraż Wyspiańskiego; budził zachwyt kard. Karola Wojtyły, późniejszego papieża Jana Pawła II.
• Witraże w prezbiterium: po prawej stronie ołtarza głównego św. Franciszek otrzymujący stygmaty, po lewej bł. Salomea, a cztery boczne przedstawiają żywioły ognia i wody. Okno środkowe za ołtarzem nie jest dziełem Wyspiańskiego: to projekt Bernarda Rice’a z 1899 roku.
• Polichromia: pokrywa prezbiterium, transept i początek nawy głównej motywami polskich kwiatów, takich jak lilie, maki, bratki, niezapominajki i słoneczniki. Sklepienie pokrywają złote gwiazdy.
• Orły piastowskie: w tylnej części prezbiterium Wyspiański namalował galerię szesnastu orłów, co w czasach zaborów miało szczególne znaczenie.
• Ławka Jana Pawła II: Karol Wojtyła przychodził tu modlić się od czasów studenckich (od 1938 roku), a od 1964 roku, gdy zamieszkał w sąsiednim Pałacu Biskupim, prawie codziennie. Jego ulubioną ławkę, z lewej strony nawy głównej, zaraz przy wejściu zachodnim, oznaczono tabliczką „Tu modlił się Ojciec Święty Jan Paweł II”.

W kaplicy Męki Pańskiej wiszą czternaście obrazów Drogi Krzyżowej, które namalował dla kościoła Józef Mehoffer; według franciszkanów zamówienie było dla niego rewanżem za przegrany konkurs na witraże. Jest tam też wierna kopia Całunu Turyńskiego, poświęcona przez Jana Pawła II i odebrana w Watykanie 19 marca 2003 roku. Regulamin nie mówi wprost, czy ta kaplica należy do części udostępnionej zwiedzającym. W kaplicy bł. Salomei spoczywają jej szczątki, a w niszy obok ołtarza trumienka z kośćmi księcia Bolesława Wstydliwego. W krużgankach jest galeria 35 portretów biskupów krakowskich, ale zwiedzający mają dostęp tylko do części krużganków.

Bazylika Franciszkanów: godziny zwiedzania i wstęp

Wstęp do bazyliki jest bezpłatny. Zwiedzać można w dni powszednie 10:00-16:00, a w niedziele i święta po południu: franciszkanie w regulaminie zwiedzania podają 13:00-15:00, a na stronie głównej swojego serwisu 13:15-16:00, więc najbezpieczniej przyjść między 13:15 a 15:00. W czasie liturgii i koncertów religijnych bazylika jest niedostępna dla zwiedzających. Na przykład w drugą niedzielę miesiąca (oprócz lipca, sierpnia i września) o 14:30 odprawiana jest tu msza po hiszpańsku, więc tego dnia na zwiedzanie zostaje mniej czasu. Udostępnione są nawa główna, nawy boczne (bez kaplicy Matki Bożej Bolesnej i zakrystii) oraz część krużganków. Kaplica Matki Bożej Bolesnej służy wyłącznie modlitwie i nie jest udostępniona do zwiedzania.

Obowiązuje cisza i godny strój: zakryte ramiona i plecy. W bazylice nie należy jeść ani pić, wprowadzać zwierząt, palić ani używać telefonów komórkowych. Nie oprowadzamy po bazylice. Stan na październik 2026; plan mszy i aktualne informacje podaje strona franciszkanów krakowskich.

Jak dojść na plac Wszystkich Świętych

Bazylika stoi przy pl. Wszystkich Świętych 5. Z Rynku Głównego dojdziesz tu w około 4 minuty, od Collegium Maius w około 6 minut, a spod Wawelu w około 10 minut. Dobrze wpisuje się w spacer po Starym Mieście.

Wskazówki przed wizytą w bazylice

To krótka wizyta. Po wejściu odwróć się w stronę drzwi: witraż „Bóg Ojciec” jest w oknie nad chórem muzycznym, nad wejściem zachodnim. Idąc dalej w stronę Wawelu, możesz odwiedzić Katedrę na Wawelu, a o zamku piszemy w przewodniku po Zamku Wawelskim.

Bazylika Franciszkanów: najczęściej zadawane pytania

Czy wstęp do Bazyliki Franciszkanów jest płatny?

Nie, wstęp do bazyliki jest bezpłatny (stan na październik 2026). Zwiedzać można tylko poza liturgią i koncertami religijnymi.

Gdzie są witraże Wyspiańskiego w Bazylice Franciszkanów?

W prezbiterium, wokół ołtarza głównego, oraz w zachodnim oknie nad chórem muzycznym, gdzie jest witraż „Bóg Ojciec wydobywający świat z chaosu”. Okno środkowe za ołtarzem zaprojektował Bernard Rice.

W jakich godzinach można zwiedzać kościół Franciszkanów?

W dni powszednie w godzinach 10:00-16:00. Na niedziele i święta franciszkanie podają dwie wersje godzin (13:00-15:00 i 13:15-16:00), więc najlepiej przyjść między 13:15 a 15:00. W czasie mszy i koncertów religijnych zwiedzanie jest wstrzymane.

Czy papieskie okno jest w Bazylice Franciszkanów?

Nie. Jak piszą franciszkanie, między bazyliką a Pałacem Biskupim, ze słynnym papieskim oknem, leży plac.

Gdzie modlił się Jan Paweł II w Bazylice Franciszkanów?

W ławce z lewej strony nawy głównej, zaraz przy wejściu zachodnim. Oznaczono ją metalową tabliczką „Tu modlił się Ojciec Święty Jan Paweł II”.

Zdjęcie: Igor123121, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.