Plac Bohaterów Getta w Krakowie: pomnik krzeseł i historia

Plac Bohaterów Getta w Podgórzu nazywał się dawniej Mały Rynek, potem plac Zgody. Jak pisze miasto, kojarzy się głównie z tragedią krakowskich Żydów w latach II wojny światowej: był świadkiem powstawania getta, które utworzyły niemieckie władze okupacyjne, a potem kolejnych etapów jego likwidacji przez Niemców. Przypomina o tym pomnik złożony z krzeseł.

Historia placu Bohaterów Getta

Getto w Podgórzu utworzyły niemieckie władze okupacyjne w marcu 1941 roku; rozporządzenie o utworzeniu „żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej” wydano 3 marca 1941 roku. Według Instytutu Pamięci Narodowej getto obejmowało około 20 hektarów i 320 domów: na obszarze, na którym przed wojną mieszkało około 3 tysięcy osób, Niemcy stłoczyli od 11 do 20 tysięcy Żydów. W czerwcu i 28 października 1942 roku Niemcy deportowali mieszkańców getta do niemieckiego obozu zagłady w Bełżcu. Niemcy zlikwidowali getto 13 i 14 marca 1943 roku: osoby, które uznali za zdolne do pracy, przewieźli do niemieckiego obozu w Płaszowie (KL Plaszow), pozostałych wywieźli do niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau, a część zamordowali na miejscu.

Plac Zgody (dzisiejszy plac Bohaterów Getta) był miejscem, na którym Niemcy gromadzili Żydów, a następnie kierowali ich do niemieckiego obozu w Płaszowie albo na stację kolejową, skąd wywozili ich do obozów zagłady. Muzeum Krakowa podaje, że w 1942 roku niemieckie władze okupacyjne przeprowadzały tu akcje wysiedleńcze. 14 marca 1943 roku Niemcy zgromadzili na placu część mieszkańców getta i wywieźli ich samochodami ciężarowymi do Auschwitz.

Co zobaczyć na placu Bohaterów Getta

• Krzesła: na placu ustawiono 33 krzesła-pomniki z żeliwa i brązu oraz 37 zwykłych krzeseł, na których może usiąść każdy. Według miasta krzesła symbolizują tragedię Żydów, dawnych mieszkańców, po których zostały puste krzesła.
• Układ placu: projekt wyłoniono w ogólnopolskim konkursie ogłoszonym w 2003 roku; jego autorem jest Biuro Projektowe Lewicki & Łatak. Przebudowany plac otwarto 8 grudnia 2005 roku.
• Apteka pod Orłem: stoi przy placu pod numerem 18. To oddział Muzeum Krakowa w dawnej aptece Tadeusza Pankiewicza, według muzeum jedynej w obrębie getta; wystawa upamiętnia Zagładę krakowskich Żydów i postać Pankiewicza, Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.
• Dawny dworzec autobusowy: przy placu stoi budynek dawnego dworca autobusowego. Według Instytutu Pamięci Narodowej w czasie getta mieścił się w nim posterunek policji niemieckiej, a obok była brama numer 4 getta.
• Marsz Pamięci: co roku w okolicach rocznicy likwidacji getta (13 i 14 marca) z placu wyrusza Marsz Pamięci na teren byłego niemieckiego obozu w Płaszowie. Termin trzeba sprawdzić w danym roku.

Wstęp na plac Bohaterów Getta i zasady zachowania

To zwykły miejski plac z przystankiem komunikacji miejskiej; nie ma tu kasy ani bramek. Na 37 zwykłych krzesłach można usiąść. To miejsce pamięci, dlatego prosimy o zachowanie stosowne do jego charakteru. Apteka pod Orłem jest czynna od środy do niedzieli w godzinach 9:00-17:00, w poniedziałki i wtorki jest nieczynna, a ostatnie wejście jest 30 minut przed zamknięciem. Stan na październik 2026; opis przebudowy placu znajdziesz na stronie Miasta Krakowa.

Jak dojechać na plac Bohaterów Getta

Przy placu jest przystanek komunikacji miejskiej o tej samej nazwie (Plac Bohaterów Getta). Pieszo dojdziesz tu w około 7 minut od Muzeum Fabryki Schindlera, w około 10 minut od kładki Ojca Bernatka i w około 12 minut od Starej Synagogi na Kazimierzu. Plac leży też na trasie naszych przejazdów melexem: po terenie dawnego getta i Szlakiem Pamięci.

Co jeszcze zobaczyć w pobliżu placu Bohaterów Getta

Sam plac to krótki postój, który warto połączyć z innymi miejscami dawnego getta. Przy ul. Lwowskiej stoi zachowany fragment muru getta, a o całej okolicy piszemy na stronie o Podgórzu i dawnym getcie. Termin marcowego Marszu Pamięci sprawdź w danym roku u organizatorów.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznaczają krzesła na placu Bohaterów Getta?

Według miasta symbolizują tragedię Żydów, dawnych mieszkańców, po których zostały puste krzesła.

Ile krzeseł stoi na placu?

Łącznie 70 krzeseł: 33 krzesła-pomniki z żeliwa i brązu oraz 37 zwykłych.

Czy na krzesłach można siadać?

Na 37 zwykłych krzesłach może usiąść każdy. Pozostałe 33 to krzesła-pomniki.

Jak plac nazywał się w czasie wojny?

Plac Zgody, a jeszcze wcześniej Mały Rynek. W czasie istnienia getta był miejscem, na którym Niemcy gromadzili Żydów, a następnie kierowali ich do niemieckiego obozu w Płaszowie albo na stację kolejową, skąd wywozili ich do obozów zagłady.

Czy wejście na plac jest biletowane?

To zwykły miejski plac z przystankiem komunikacji miejskiej; nie ma tu kasy ani bramek.

Zdjęcie: Ingo Mehling, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.