Fragmenten van de gettomuur in Krakau: plek en historie

In Podgórze zijn fragmenten bewaard van de muur die een deel van het door de Duitse bezettingsautoriteiten in Krakau ingerichte getto afsloot. Volgens het Instituut voor Nationale Herinnering (IPN) zijn er tot vandaag maar twee fragmenten van de gettomuur overgebleven. Het fragment waar wij bezoekers naartoe verwijzen, staat aan de ul. Lwowska, tussen de panden met de nummers 25-29.

Geschiedenis van de gettomuur in Krakau

Dit is een plaats van herinnering aan de Holocaust. Het getto in Podgórze is in maart 1941 ingericht door de Duitse bezettingsautoriteiten; de verordening over de instelling van een “Joodse woonwijk” is op 3 maart 1941 uitgevaardigd. Volgens het Instituut voor Nationale Herinnering (IPN) besloeg het getto ongeveer 20 hectare en 320 huizen: op een oppervlakte waar voor de oorlog ongeveer 3000 mensen woonden, persten de Duitsers 11.000 tot 20.000 Joden samen. In juni en op 28 oktober 1942 deporteerden de Duitsers bewoners van het getto naar het Duitse vernietigingskamp in Bełżec. Op 13 en 14 maart 1943 liquideerden de Duitsers het getto: wie zij arbeidsgeschikt achtten, voerden ze af naar het Duitse kamp in Płaszów (KL Plaszow), de anderen deporteerden ze naar het Duitse naziconcentratie- en vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau, en een deel vermoordden ze ter plaatse.

Toen de Duitse bezettingsautoriteiten het getto afsloten, was de grens gemarkeerd met een afrastering van prikkeldraad; in april 1941 begon de bouw van de muur. Volgens het Instituut voor Nationale Herinnering stond de muur niet om het hele getto: het grootste deel van de grens bestond uit de gebouwen zelf, met dichtgemetselde of dichtgetimmerde deuren en getraliede ramen, en de muur stond vooral aan de zuidkant. Het getto had vier poorten; poort nummer 2 stond op de kruising van de ul. Lwowska en de ul. Limanowskiego. Over de ul. Lwowska voerden de Duitsers de mensen weg die ze uit het getto deporteerden. Een paar maanden na de liquidatie van het getto begon de sloop van de muren.

Wat je ziet bij de gettomuur aan de Lwowskastraat

• Het fragment aan de ul. Lwowska: het staat aan de straat, tussen de panden met de nummers 25-29.
• De gedenkplaat: een tweetalige gedenkplaat op het fragment aan de ul. Lwowska. Het Poolse opschrift luidt (in vertaling): “Hier leefden en leden zij en kwamen zij om door de hand van de nazibeulen. Vanhier leidde hun laatste weg naar de vernietigingskampen. Fragment van de muren van het Joodse getto 1941-1943”.
• De vorm van de muur: volgens het Instituut voor Nationale Herinnering symboliseerde de vorm van de muur matsewot, dat wil zeggen Joodse grafstenen; de muur was alleen aan de buitenkant gepleisterd.
• De woorden van een getuige: Józef Bau, een in Krakau geboren dichter, schilder en graficus, schreef: “Een hoge, versterkte muur onttrok aan het oog van de wereld het lijden dat de Joden verteerde, samen met hun bezit.”
• De herdenking: elk jaar rond 13 en 14 maart, de dagen waarop de Duitsers het getto in 1943 liquideerden, worden bij het fragment aan de ul. Lwowska bloemen gelegd, en de Herdenkingsmars (Marsz Pamięci) vanaf het Plein van de Gettohelden komt erlangs. Kijk na op welke datum dat is in het jaar van je bezoek.

Kun je de fragmenten van de gettomuur bezoeken?

Officiële instanties geven voor deze plek geen openingstijden of bezoekregels op. Het fragment aan de ul. Lwowska staat aan de straat, tussen gebouwen. Het tweede fragment staat aan de ul. Limanowskiego 60-62, achter de school (XLIII Liceum Ogólnokształcące); we hebben geen bevestiging dat het voor bezoekers toegankelijk is, en daarom noemen we het fragment aan de ul. Lwowska als plek om te bezoeken.

Rondleidingen bieden we hier niet aan, en toegang tot het schoolterrein kunnen we niet regelen. Deze gegevens zijn gecontroleerd in oktober 2026. De geschiedenis van de muur op deze pagina volgt het artikel van het Instituut voor Nationale Herinnering over de manier waarop de Duitsers het getto in Krakau inrichtten (alleen in het Pools).

Hoe kom je bij de gettomuur aan de Lwowskastraat?

Het fragment aan de ul. Lwowska ligt op ongeveer vijf minuten lopen van het Plein van de Gettohelden en ongeveer acht minuten van Schindlers Fabriek. Het voormalige getto in Podgórze ligt op de route van onze gettotour door Krakau en onze tour langs het Pad van de Herinnering, allebei met de golfkar.

Wat je in de buurt van de gettomuur kunt zien

Gedraag je zoals bij een plaats van herinnering past. De Apotheek Onder de Adelaar, een vestiging van het Museum van Krakau in het voormalige getto, aan het Plein van de Gettohelden, ligt eveneens op ongeveer vijf minuten lopen van het fragment aan de ul. Lwowska. Meer over de wijk staat op onze pagina over Podgórze en het voormalige getto.

Veelgestelde vragen

Waar staan de fragmenten van de gettomuur in Krakau?

In Podgórze. Het ene staat aan de ul. Lwowska, tussen de panden met de nummers 25-29. Het andere staat achter de school aan de ul. Limanowskiego 60-62.

Hoeveel fragmenten van de gettomuur zijn er nog?

Volgens het Instituut voor Nationale Herinnering zijn er tot vandaag maar twee fragmenten van de gettomuur overgebleven.

Kun je het fragment achter de school bezoeken?

We hebben geen bevestiging dat het voor bezoekers toegankelijk is, en daarom noemen we het fragment aan de ul. Lwowska als plek om te bezoeken.

Wanneer is de gettomuur gebouwd?

De bouw begon in april 1941. Toen de Duitse bezettingsautoriteiten het getto afsloten, was de grens gemarkeerd met een afrastering van prikkeldraad.

Stond de muur om het hele getto?

Nee. Volgens het Instituut voor Nationale Herinnering bestond het grootste deel van de grens uit de gebouwen zelf en stond de muur vooral aan de zuidkant.

Foto: miketnorton, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.