Attractie

Kamp Plaszow in Krakau: bezoek, toegang en geschiedenis

Waar in de jaren 1942-1945 het Duitse nazistische werk- en concentratiekamp Plaszow stond, liggen nu een gedenkplaats en een oorlogsbegraafplaats. Een tentoonstellingsgebouw is er nog niet: je bezoekt het open terrein met een openluchttentoonstelling, gratis en zonder ticket.

In de jaren 1942-1945 stond in het door Duitsland bezette Krakau het Duitse nazistische werk- en concentratiekamp Plaszow. Het terrein is nu een gedenkplaats en een oorlogsbegraafplaats, beheerd door het Museum KL Plaszow. Op het terrein van het voormalige kamp staat geen gebouw met een tentoonstelling; je kunt alleen het open terrein met de openluchttentoonstelling bezoeken. Het Memoriał, het museumgebouw voor de vaste tentoonstelling, wordt gebouwd aan de Kamieńskiegostraat, buiten het kampterrein; het historische Grijze Huis (Szary Dom) wordt verbouwd en is alleen van buiten te zien.

Kamp Plaszow nu: gedenkplaats en oorlogsbegraafplaats

Op de 37 hectare tussen de Jerozolimskastraat en de Swoszowickastraat liggen twee Joodse begraafplaatsen en drie massagraven uit de Tweede Wereldoorlog. Barakken zijn er niet: het terrein is geen reconstructie van het kamp. Het Museum KL Plaszow bestaat sinds 1 januari 2021; het is een culturele instelling van de stad Krakau, mede in stand gehouden door de Poolse minister van Cultuur en Nationaal Erfgoed.

Geschiedenis van het werk- en concentratiekamp Plaszow, 1942-1945

De Duitsers zetten het kamp in oktober 1942 op in de wijken Podgórze en Wola Duchacka; de eerste werkzaamheden begonnen op de Joodse begraafplaatsen. Plaszow ontstond als werkkamp (ZAL Plaszow) voor Joden uit het getto van Krakau, dat de Duitsers in maart 1943 liquideerden. Aan dat getto herinneren nu het Plein van de Gettohelden en de resten van de gettomuur. In juli 1943 richtten de Duitsers op het terrein ook een arbeidsopvoedingskamp voor Polen in, en in januari 1944 werd het werkkamp een concentratiekamp (KL Plaszow). De gevangenen waren vooral Joden uit Krakau en andere steden in Zuid-Polen, Joden uit Hongarije en Slowakije, en Polen en Roma.

Volgens het Museum KL Plaszow zijn ongeveer 35.000 gevangenen door het kamp gegaan en werden er 5000 tot 6000 mensen vermoord. Op drie plekken voerden de Duitsers executies uit en begroeven ze de doden: naast de oude begraafplaats en op twee voormalige artillerieschansen, H-Górka en C-Dołek. Het kampreglement liet alleen mensen boven de 14 jaar toe, maar toch waren er kinderen in het kamp. Voor hen kwam er een Kinderheim (weeshuis); op 14 mei 1944 hieven de Duitsers het op, stuurden de kinderen naar het kamp Auschwitz en vermoordden hen daar. Op 14 januari 1945 moest de laatste groep van ongeveer 600 gevangenen te voet naar het kamp Auschwitz vertrekken.

Wat je op het terrein van kamp Plaszow ziet

De openluchttentoonstelling: “KL Plaszow. Miejsce po, miejsce bez” (in het Engels: ‘KL Plaszow. A Site After, A Site Without’) staat er sinds maart 2024, met 14 informatieborden in het Pools, Engels en Hebreeuws, 41 punten in het terrein en 3 archeologische vensters.
De archeologische vensters: vrijgelegd zijn een stuk van de riolering van het kamp, een muur van de bakkerij en een pad van brokstukken van Joodse grafstenen afkomstig van de begraafplaatsen waarop de Duitsers het kamp aanlegden.
Het Monument voor de Slachtoffers van het Fascisme: het belangrijkste gedenkteken voor de slachtoffers van het kamp, in 1964 opgericht op de voormalige schans C-Dołek. Op H-Górka staat nu een kruis.
De Joodse begraafplaatsen: ze beslaan een derde van het herdenkingsterrein. Bewaard gebleven zijn de ruïne van het metaarhuis van de nieuwe begraafplaats van de Joodse gemeente van Krakau en ruim 600 graven op de begraafplaats van de Joodse gemeente van Podgórze.
Het Grijze Huis, van buiten: Jerozolimskastraat 3, in 1925 gebouwd voor het beheer van de Joodse begraafplaats. In de kamptijd zat hier de kampleiding, met cellen in de kelder.

Concentratiekamp Plaszow bezoeken: toegang, tijden en rondleidingen

Een tentoonstellingsgebouw of een kassa is er op het terrein niet, alleen de openluchttentoonstelling. Het Memoriał aan de Kamieńskiegostraat, buiten het kampterrein, is in aanbouw: de openingsdatum vind je op de website van het museum. Het Grijze Huis wordt verbouwd en is alleen van buiten te zien. De toegang is gratis en zonder tickets, en het terrein is dag en nacht open. Er is geen verlichting, dus kom voor het donker. Ingangen zijn er aan de Swoszowickastraat en de Jerozolimskastraat. De tentoonstellingsroute kost ongeveer 60 minuten.

Het museum geeft rondleidingen in het Pools en het Engels; ze duren 1,5 tot 2 uur en je reserveert ze per e-mail bij de educatieve afdeling. Een individuele bezoeker betaalt 25 PLN in het Pools en 30 PLN in het Engels; een groep van hooguit 30 personen 350 PLN in het Pools en 550 PLN in het Engels. Bezoekers met bijzondere behoeften kunnen gratis een gids krijgen. Wij verkopen deze rondleidingen niet en bemiddelen niet bij het reserveren.

Het terrein is heuvelachtig, en bij slecht weer zijn sommige plekken moeilijk te bereiken. Van de Kamieńskiegostraat loopt een asfaltweg naar het Monument voor de Slachtoffers van het Fascisme; de andere wegen zijn met steenslag verhard. De trappen in het terrein zijn 3 meter breed en hebben geen leuningen of hekken. Een geleidelijn voor blinden is er niet. Deze gegevens zijn gecontroleerd in oktober 2026; kijk voor je bezoek op de website van het Museum KL Plaszow.

Waar ligt kamp Plaszow en hoe kom je er?

Het museum heeft geen eigen parkeerplaats en vraagt bezoekers met het openbaar vervoer te komen. De dichtstbijzijnde parkeerplaats voor touringcars ligt aan de plac Braci Dudzińskich bij Kraków-Płaszów, het treinstation dat het dichtst bij het terrein ligt. De tram stopt bij halte Dworcowa, bussen bij Kamieńskiego en Bonarka. Vanaf het centraal station, Kraków Główny, rijdt bus 304 van halte Pawia naar Kamieńskiego. Van die kant is de weg het makkelijkst, al loopt een stuk over de Swoszowickastraat, waar geen stoep is. Te voet is het ongeveer 30 minuten vanaf het Plein van de Gettohelden.

Gedragsregels op de gedenkplaats van kamp Plaszow

Het terrein is een oorlogsbegraafplaats en de rustplaats van de as van de slachtoffers; het museum vraagt om stilte en respect. Blijf op de aangegeven wegen en paden, houd een hond aan de lijn en ruim zijn uitwerpselen op. Voertuigen mogen het terrein niet op, en sport of training is er niet toegestaan; in de Abrahamastraat loop je naast je fiets of step, of je rijdt langzaam. Ook Schindlers Fabriek, in dit deel van de stad, herinnert aan de Duitse bezetting.